Verslag Cabernet Franc Proeverij dd 7 sept 2009

by Marja Brouwer

Verslag van de Cabernet Franc proeverij

georganiseerd door het N.G.S. op 7 september 2009 in Restaurant Liefferinks te Leusden.
Door Paul Op ten Berg

De presentatie van deze NGS proeverij werd verzorgd door Edger Groeneveld, die veel tijd en energie had gestoken in de voorbereiding. Hij begon met een door hem samengestelde Powerpoint presentatie, waardoor de proevers met voorkennis van start konden gaan.

Oorsprong

Net als pinot meunier in de schaduw staat van pinot noir, staat cabernet franc in de schaduw van cabernet sauvignon, hoewel dit voor pinot meunier meer terecht is dan voor cabernet franc. Is cabernet franc de vrouwelijke versie van cabernet sauvignon?

Cabernet franc heeft als oorsprong waarschijnlijk de Libournais in Zuidwest Frankrijk. In de 17e eeuw is de druif terecht gekomen in de Loire in de omgeving van Saint-Nicolas de Bourgueil waar hij Breton genoemd werd.

Het is een inheemse Bordeaux druif, in de 17e eeuw spontaan door kruising ontstaan en voorloper van cabernet sauvignon. DNA onderzoek wijst nu uit dat cabernet sauvignon is ontstaan uit een kruising tussen cabernet franc en sauvignon blanc.
Synoniemen
Cabernet franc komt voor onder verschillende benamingen in diverse wijnstreken:
• Breton (Loire)
• Carmenet (Médoc)
• Bouchy (Madiran)
• Bouchet, Gros-Bouchet, Grosse Vidure (Saint-Emilion en Pomerol)
• Bordo (Noordoost Italië)
• Cabernet Frank (Italië)

Kenmerken


• Vroeger rijp dan cabernet sauvignon
• Kan goed tegen koude en is daarmee geschikt voor koelere klimaten
• Minder harde tannines, minder kleur en minder alcohol dan cabernet sauvignon
• Dunnere schil en lagere zuurgraad dan cabernet sauvignon
• Overleeft koude winters goed, maar gevoelig voor vorst in het voorjaar en coulure in het vroege groeiseizoen
• Aroma’s: pruimen, zwarte bessen, blad, viooltjes en groene paprika
• Veel gebruikt in rode blends
• Het gevaar voor vegetale aroma’s in de wijn is groot, bijvoorbeeld bij te hoge rendementen
• Levert zowel wijnen die jong drinkbaar zijn als wijnen met groot bewaarpotentieel
• Accepteert veel bodems, met een voorkeur voor zand en kalk

Verspreidingsgebieden

Bordeaux

In Bordeaux staat cabernet franc aangeplant in koelere wijngaarden en vormt hij een onderdeel van een blend. Cabernet franc krijgt in bordeaux vooral een belangrijke rol wanneer cabernet sauvignon niet voldoende uitrijpt. Hij heeft op de rechteroever de functie die cabernet sauvignon heeft op de linkeroever; en geeft de wijnen in goede jaren structuur en frisheid. Château Cheval Blanc is hiervan een goed voorbeeld.

Loire
De Loire is in Anjou-Touraine goed vertegenwoordigd met wijnen van 100% cabernet franc. Denk aan appellations als Anjou, Chinon, Bourgueil, Saint-Nicolas de Bourgueil, Saumur en Saumur –Champigny.

Overige wijnstreken Frankrijk

Evenals In Bordeaux vormt cabernet franc in de Côtes de Gascogne, Bergerac en Madiran onderdeel van een blend. In de Languedoc heeft cabernet sauvignon nooit echt furore gemaakt, wellicht is hier een rol weggelegd voor cabernet franc.
Italië
In 2000 stond er 7000 hectare aangeplant in Italië, hoewel gebleken is dat de druif regelmatig verward is met cabernet sauvignon en zelfs met carmenère. Cabernet franc vinden we het meest in Noord-Italië, vooral in regio’s als Trentino, Veneto, Alto-Adige, Friuli en Lombardije.
In Toscane wordt de druif steeds meer aangeplant, vooral in de Maremma en Bolgheri. Veelal onderdeel van een blend, denk aan wijnen als Ampelaia, Sassicaia, Solaia. Maar ook hier ontdekken wijnmakers de potentie van cabernet franc.

Oost-Europa

We vinden cabernet franc in Hongarije, waar hij staat aangeplant in Hajós-Baja, Sopron, Szekszárd en Villány-Siklós. Vooral in Villány wordt het potentieel van cabernet franc zeker niet onderschat. Verder zien we de druif in Joegoslavië, Roemenië, Slovenië en Bulgarije.
Verenigde Staten

Californië

De interesse voor cabernet franc is in Californië vooral ontstaan omdat producenten zich wilden concentreren op het maken van Bordeaux blends. We vinden de druif het meest in Napa en Sonoma. Hoewel Californië tegenwoordig ook wijnen heeft die zijn gebaseerd op cabernet franc, zijn wijnmakers in de koelere regio’s van de
Verenigde Staten zich meer bewust van de mogelijkheden die de druif biedt. Deze koelere regio’s vinden we in de noordoostelijke staten, zoals Long Island en Finger Lakes.
Hieronder volgt een lijst van producenten in Californië die 100% cabernet franc wijnen hebben geproduceerd:
-- Alexander Valley Vineyards
-- Babcock
-- Bedford Thompson
-- Benziger
-- Beringer Vineyards
-- Buttonwood Farm
-- Carmenet
-- Chappellet
-- Chimney Rock
-- Conn Creek Winery
-- Cosentino
-- Coulson Eldorado
-- Crocker-Starr
-- Daniel Gehrs
-- David Cafaro
-- Foxen
-- Gainey
-- Geyser Peak Winery
-- Gundlach-Bundschu
-- Havens
-- Indian Springs Vineyards -- Iron Horse
-- Ironstone Vineyards
-- Kendall-Jackson
-- La Jota
-- Lang & Reed
-- Latcham Vineyards
-- Longoria
-- Nelson Estate
-- Niebaum-Coppola
-- Paradigm
-- Pepperwood Grove
-- Pride Mountain
-- Ravenswood
-- Reverie on Diamond Mountain
-- Robert Sinskey
-- Steele
-- Stonefly
-- St. Supery
-- Single Leaf Vineyards
-- Trefethen Vineyards

Pennsylvania, Lake Michigan’s en Virginia (Monticello, Roanoke, Rocky Knob)
De Davis Universiteit heeft cabernet franc hier de laatste jaren gepromoot, omdat het ras goed tegen koude kan en vroeg rijpt. Het resultaat was echter maar al te vaak middelmatig en groen, veroorzaakt door de component IBPM (3-isobutyl-2-methoxy-pyrazine), met aroma’s van gras en groene paprika

Washington State
De eerste experimentele aanplant werd gedaan in de jaren 70 door Washington State University in Columbia Valley. De aanplant is hier gegroeid tot bijna 500 hectare. Hoofdzakelijk gebruikt als onderdeel van een blend hoewel wijnmakers het potentieel van de druif ontdekken. De eerste varietal cabernet franc van Washington State werd in 1991 geproduceerd door Columbia Winery, gevolgd in 1992 door Ste Michelle met een cabernet franc afkomstig uit hun Cold Creek Vineyard. Cabernet franc uit Washington State heeft een sterk fruitkarakter, de karakteristieke vegetale tonen van cabernet franc vertalen zich hier in aarde, koffie en olijven.

Canada

Aangeplant in Ontario: Niagara Peninsula, Prince Edward County, Lake Erie en Pelee Island. In British Columbia vinden we cabernet franc in Okanagan. Hoewel vooral gebruikt als blend zien we hier cépagewijnen van cabernet franc als icewine
(Ontario Inniskillin ice-wine).

Zuid-Afrika

In Zuid-Afrika was rond begin 21e eeuw zo’n 1000 hectare aangeplant. Productie van wijnen volledig van cabernet franc vinden we momenteel vooral in boutique wineries. Enkele grote namen maken klasse cabernet franc. Buitenverwachting, Raats, Plaisir de Merle.

Zuid-Amerika, Australië en Nieuw-Zeeland

Wijngaarden zijn hier minimaal met cabernet franc beplant, de druif is dan ook onderdeel van een blend. Hoewel wijnmakers in Nieuw-Zeeland ervan overtuigd zijn dat het koele klimaat en het terroir past bij cabernet franc stond in 2006 210 hectare aangeplant. In Chili 925 hectare begin 21e eeuw en Argentinië had in 2003 een aanplant van 300 hectare.
DE PROEVERIJ
De vermelde prijzen zijn horecaprijzen ex BTW.

Als indrinkwijn, bedoeld om de mond op peil te brengen voor de proeverij, fungeerde een mousserende rosé van 100% cabernet franc:

**(*) Cabernet de Saumur ‘Ydill d’Ingrid’ 2008 / Franck & Ingrid Bimont / Importeur: De Vier Heemskinderen € 6,22

K fonkelend frambozenrood
G rijp en rond, tamelijk aromatisch, levendig fruit van zwarte bessen
S aalbessen, hoge zuurgraad, zuiver
A correct
T prima zuurgraad, maakt de mond goed schoon, doet het ook goed als aperitief

Flight 1 - Anjou

*** Anjou-Villages ‘Petit Clos’ 2007 / Domaine Musset-Roullier / importeur: Vier Heemskinderen € 8,25

De grote kunst ligt in de kwaliteit van de tannines met als voorwaarde goede rijpheid van de druif, iets wat in dit noordelijke klimaat niet altijd gemakkelijk is. Dan is de ligging van de wijngaard, de rendementen, en de aandacht die de wijnboer schenkt aan zijn wijnstokken een bepalende factor. Om maar niet te spreken van de durf om grote risico's te lopen de oogstkwaliteit te verspelen, als gewacht moet worden om echt rijp te plukken…
Rijpheid en een surplus aan kwaliteit komen van de wijnstok en kunnen niet gewonnen worden in de kelder, hoewel tegenwoordig talrijke geavanceerde technieken een goede poging wagen de grilligheid van de natuur te compenseren en een tekortkoming uit de wijngaard kunstig te corrigeren. Dat geeft vooralsnog wijnen met een stempel.
Gilles Musset en Serge Roullier combineren sinds enkele jaren hun kwaliteiten, de één in de wijngaard, de ander als wijnmaker. Het beleid is toegespitst op de productie van kwaliteitsdruiven en in de stijl van wijn maken staat de natuurlijke rijkdom van druivenaroma's centraal. Daarom worden de geplukte druiven bij binnenkomst in de kelder ontsteeld, waarna ze bij een gecontroleerde temperatuur 8-12 dagen gisten, en een inweektijd volgt van enkele weken.
Tijdens de gisting en gedurende de opvoeding wordt vrijwel geen zwavel gebruikt.
Na de persing geen opvoeding op eiken fust, omdat dit vaak een vermoeiende schaduw legt over het fruit. Er is bij Musset-Roullier overigens geen enkel fust te vinden.
K gemiddelde concentratie met wat paars
G zeer zuiver, romig bosfruit, mineraal, zeer aromatisch, floraal, nog wat lactisch
S nog wat gesloten, goede structuur van bessen, frambozen en bramen
A prima lengte, blijft zuiver, fijne tannines
T mist een tikje zuurgraad

Saumur

Saumur ‘Les Charbonnières’ 2006 / Domaine du Pas Saint Martin / Importeur : Pieksman € 7,28

Domaine du Pas Saint Martin ligt boven mergelgrotten die miljoenen jaren geleden zijn ontstaan. Deze grotten zijn zeer geschikt als wijnkelder. In de Middeleeuwen kwamen hier de protestanten in het geheim bijeenkwamen. Laurent Charrier heeft dit domein overgenomen van zijn grootvader en runt het nu samen met zijn moeder Annick. Zij veranderden de wijnbouw in biologische wijnbouw (certificaat van Ecocert). De wijngaarden liggen verspreid in de Saumur, Anjou en Coteaux du Layon.
Bodem van kalk en vuursteen, wijnstokken van gemiddeld 35 jaar oud, handmatige oogst, rendement van 40 hl/ha. Gehele ontsteling, schilinweking van 12 dagen bij 25o à 28oC, malolactische fermentatie bij 18oC, rijping op roestvrij staal.
K gemiddelde concentratie
G volatiel, storende aceton neus, onbalans
S veel te veel bijtende, vluchtige zuren en harde tannines
A drogend
T zit tegen azijn aan, is biologisch niet stabiel, afgekeurd

Flight 2 – Bourgueil en Saint-Nicolas de Bourgueil

*** Bourgueil ‘La Coudraye’ 2007 / Yannick Amirault / Importeur : Wijnmakelaarsunie / € 8,26

Yannick Amirault is een wijnbouwer die tot de verbeelding spreekt. Bejubeld door de internationale pers omdat hij als geen ander perfect rijpe cabernet franc druiven weet te koppelen aan een gematigde maar voortreffelijke houtlagering. De sappige tannines van het fruit zijn verbazingwekkend en komen pas volop tot uiting na 2 à 3 jaar kelderrust. Het prachtige domein bevindt zich in Bourgueil en telt 18 ha – goed voor een jaarlijkse productie van slechts 80.000 flessen – die uitsluitend aangeplant zijn met cabernet franc druiven.
K licht tot gemiddeld kersenrood met wat paars
G eerst floraal, dan veel fruit van kersen, stalgeur, mineraal
S sappige inzet met zuiver fruit van cassis en bramen, iets rokerig, prima structuur met goed verpakte tannines
A goede lengte, blijft op lijn
T elegant glas, zal goed smaken bij gegrilde vis

***+ Bourgueil ‘Le Grand Clos’ 2004 / Yannick Amirault / Importeur: Wijnmakelaarsunie / € 11,61

K vrij veel kleur, met enige evolutie
G boers, animaal, rustiek, rijpe kersen, floraal, vanille, grafiet
S stevig door veel meer tannines, boers fruit, wat kreupelhout
A vol, krachtig en lang
T eetwijn, bij wildgerechten, heeft veel meer tijd nodig om te rijpen

***(*) Saint-Nicolas de Bourgueil ‘Coutures’ 2006 / Frédéric Mabileau / Importeur: Jan van Breda / € 11,25

De bodem is typerend voor St.-Nicolasde Bourgueil, terrassen aan de Loire met zand en grind. Hierop staan minimaal 40 jaar oude stokken, die een rendement opleveren van 40 hl/ha. Biologische wijnbouw. In de wijngaard wordt kort gesnoeid (dubbele of enkele Guyot) en zorgt met voor een breed, uitgedund bladerdak. Tegen de nachtvorst is een sproei-installatie aanwezig. Tussen de wijnen laat met gras groeien en in de winter wordt de bodem omgeploegd. Handmatige pluk met selectie, volledige ontsteling. Koude inweking op groot houten vat. Vergisting gedurende 15 dagen met regelmatige onderdompeling van de hoed. Malo op foeder (de helft nieuw, de helft 1 jaar oud), vervolgens 9 maanden houtrijping met herhaald oversteken.

K gemiddelde concentratie met nog iets paars
G elegant, ingetogen, fris bosfruit, nog wat lactisch, bloesem
S veel soepel fris bosfruit, terroir, fijne structuur
A prima lengte met zachte tannines
T enige complexiteit, heerlijk glas om zo te drinken, maar ook bij de maaltijd

Flight 3 - Chinon

***+ Chinon ‘Clos des Marronniers’ 2007 / Domaine du Roncée, Christophe Baudry & Jean-Martin Dutour / Importeur: Vojacek / € 11,00

De bodem van de wijngaard Clos des Marronniers bestaat uit kiezel en kalk van de oude terrassen van de Vienne. Na handmatige oogst worden de druiven (25 jaar oude stokken) volledig ontsteeld. Na de malolactische gisting wordt 2/3 voor 12 maanden op eikenhout opgevoed. De rest rijpt in cuves.

K gemiddelde concentratie
G fris fruit, zuiver, mineraal, potloodslijpsel, kersen, bramen, paprika
S sappig, soepel, heerlijk bosfruit, ook gekonfijte kersen
A uitstekende lengte
T warme wijn met frisse ondertoon, nu heerlijk op dronk

*** Chinon ‘l’Huisserie’ 2006 / Philippe Alliet / Importeur: Wijnmakelaarsunie / € 16,10

Philippe Alliet is één van de rijzende « Loire » sterren die het familiaal domein van zijn ouders overnam in 1985 en het over een andere boeg gooide. Samen met zijn echtgenote Claude besteedt hij in de eerste plaats heel wat aandacht aan zijn terroirs die zich op het grondgebied van Cravant-les-Coteaux situeren. De gronden werden bewerkt, de stokken uitgedund en het rendement herleid tot een minimum. Het resultaat liet niet op zich wachten. Zijn Chinon wijnen getuigen van veel kracht, puur fruit en een onmiskenbare uitdrukking van het terroir. Dit is een nieuwe cuvée gemaakt van jonge stokken aangeplant op de heuvels nabij de Noiré.
K gemiddelde concentratie, iets troebel
G animaal, stalgeur, zuiver fruit en bloemen
S wat minder fruit en wat meer hout, kalkachtig, levendige zuurgraad
A correcte lengte
T mist wat complexiteit, het hout vraagt te veel aandacht ten koste van het fruit, wellicht krijgt de wijn een betere balans als de stokken ouder zijn

**** Chinon ‘Les Varennes du Grand Clos’ 2005 / Charles Joguet / Importeur: Okhuysen / € 13,04

De beste wijngaarden van Chinon bevinden zich ter hoogte van het dorpje Sazilly langs het riviertje La Vienne. Toonaangevend is hier Domaine Joguet met beroemde akkers als Clos de la Dioterie, Clos du Chêne Vert en Les Varennes du Grand Clos. Deze wijngronden bezitten een topterroir en zijn aan geplant met oude wijnstokken.
Het domein is opgericht in 1957 door Charles Joguet, van huis uit een kunstenaar, die door de dood van zijn vader gedwongen werd de familie wijngaarden te gaan beheren. Zijn kijk op het maken van wijn kan in de appellatie als revolutionair worden gezien. Zo vinifieerde en bottelde hij zijn diverse akkers separaat om elk uniek terroir naar voren te laten komen.
Tevens stond hij aan de basis van de eerste roestvrijstalen tanks met een gemechaniseerd pigéage-systeem (onderduwen van de bij de alcoholische gisting ontstane hoed van schillen).
Sinds de jaren tachtig werd hij bijgestaan door zijn goede vrienden Jacques Genet en Alain Delaunay, die sinds de terugtrekking van Charles in 1997, samen met wijnmaker François-Xavier Barc het domein in de geest van Joguet voortzetten.
De druiven komen van de 4,5 ha grote wijngaard Les Varennes du Grand Clos gelegen naast het domein, met een kalkhoudende klei-zand grond en 30 tot 40 jaar oude stokken. Rendement: 40 hl/ha. Handmatige pluk, rigoureuze selectie en volledige ontsteling van de druiven. Lichte kneuzing van de druiven, alcoholische vergisting op inox-tanks (roestvrijstaal) op een hoge temperatuur (maximaal 37°C). Regelmatig remontage (pompen van wijn over de schillenhoed) om kleur en aroma aan de schil te onttrekken. Malolactische gisting op deze inox-tanks. Opvoeding op gebruikte barriques (eiken vaten van 225 liter) van o.a. Château Margaux, naar gelang het jaar, tussen de 5 en 8 maanden.
K veel concentratie
G complexe tonen van bessen, bramen en rozen met veel diepgang, animaal, hout, fraai in balans
S fraaie, boeiende smaak van prachtig fruit, met volledig verweven hout en terroir
A opmerkelijk goede lengte zorgt voor een complete afronding
T deze culinaire wijn is van een prachtig oogstjaar heeft nog een paar jaar nodig om zich te ontplooien

Opmerking: De Chinons overtuigden meer dan de Bourgueils.

Flight 4 - Saumur-Champigny - In deze flight 2 gelijkwaardige wijnen, een zonder en een met houtopvoeding.

**** Saumur-Champigny ‘Cuvée Terres Chaudes‘ 2005 / Domaine des Roches Neuves, Thierry Germain / Importeur: Okhuysen / € 11,90

De bodem van de 22 ha grote wijngaard bestaat uit 50% kalkrijke kleigrond en 50% zand. De stokken zijn gemiddeld 25 jaar oud. Het rendement bedraagt maximaal 35 hl/ha. Handmatige pluk, vervolgens macération préfermentaire (koude inweking van de schillen met het vrijgekomen sap op een lage temperatuur) om zo de juiste aroma’s en kleur aan de schil te onttrekken. Vergist op tank en voor de ene helft opgevoed op tank op de fijne lie, voor de andere helft op1 jaar oude barriques. Botteling na een jaar. Sinds het oogstjaar 2004 werkt Thierry Germain volledig biologisch-dynamisch.
K diep, met iets meer paars dan de volgende wijn
G frisse cassis, bramen en kersen, romig en krachtig, jonge groente
S mooie vulling van prachtig fruit met hechte balans en veel schakeringen, terroir
A schone finale, lang en rechtlijnig door fijne zuren
T het excellente fruit heeft hier terecht geen houtondersteuning gekregen

****+ Saumur-Champigny ‘Les Poyeux’ 2005 / Clos Rougeard / Importeur : Résidence Wijnen / € 35,00

Clos Rougeard is eigendom van de bescheiden broers Foucault, Jean-Louis (alias ‘Charlie’) en Bernard (beter bekend als ‘Nadi’). In de wijngaarden van het familiedomein, sinds 1969 in hun bezit, werken ze ambachtelijk en biologisch/biodynamisch op hun eigen manier. Deze top cuvée wordt gemaakt van ruim 25-50 jaar oude cabernet franc wijnranken. De bodem van ‘Les Poyeux’ (2,7 ha) bestaat uit een mengsel van klei en kalk, bedekt door een zanderig laagje erosiemateriaal dat ooit door de wind samen is gebracht. De opbrengst per hectare is zeer laag: 35-45 hl/ha, met een hoge plantdichtheid van 5.000-6.000 stokken/ha! De met de hand geplukte druiven worden in open kuipen vergist. Het onderdompelen van de schillenkoek geschiedt nog steeds met de voeten. De totale inwekingsperiode - inclusief gisting – duurt 21-28 dagen, onder temperatuurcontrole. Alleen het vrije loop sap wordt gebruikt. De jonge wijn wordt 18-24 maanden opgevoed op 1 jaar oude houten vaten, naar verluidt vaak afkomstig van Château Margaux, Latour en Haut-Brion. Enkel met hulp van de zwaartekracht worden de wijnen gebotteld. Geen pomp komt hier aan te pas.
K diep kersenrood met donkere kern
G in de complexe neus is het hout onmiskenbaar aanwezig, maar het overheerst het compacte fruit niet; daarnaast accenten van mokka en specerijen
S veel materie en fruitconcentraat, vanille, zachte tannines en zuren, kokos
A veel lengte
T heeft nog een paar jaar nodig om het hout te laten versmelten in de wijn

 

 

Nady Foucault

Flight 5 - Saumur-Champigny (vervolg)

**** Saumur-Champigny ‘Vieilles-Vignes’ 2005 / Château de Villeneuve / Importeur: De Vier Heemskinderen / € 12,95

In het zicht van de Loire, ten oosten van Saumur, produceert de cabernet francdruif opmerkelijke rode wijnen. Oenoloog Jean-Pierre Chevallier maakt sinds 1990 de wijn op het ouderlijk Château. Sindsdien zijn de wijnen op het hoogste niveau, volgens de pers en collega wijnboeren. Het 20 ha. grote wijngaardareaal heeft een zanderige kleibodem op kalk/krijt gesteente (Le Tuffeau).
De wijnen hebben een voorbeeldige concentratie aan fruit, zijn niet uit balans door overextractie (tegenwoordig een grote fout: om zoveel mogelijk kleur en aroma's te verkrijgen door een lange inweektijd gaat de balans verloren, het fruit overleeft de tannines niet).
Finesse, verteerbaarheid en charme zijn dus behouden door Jean-Pierre, de kwaliteitstannines zijn ondergeschikt door prachtig fruit, een solide basis om mooi te ouderen.
Met een groene snoei wordt in een vroeg stadium een eventueel teveel aan druiven verwijderd zodat de resterende beter rijpen en concentreren. Tevens worden druiven van de 2de generatie (grapillons) vroegtijdig gesnoeid, arbeidsintensief en kostbaar, derhalve weinig gebruikelijk maar het zijn de details die het verschil maken tussen goed en buitengewoon!
De wijngaarden worden bewerkt met niet aflatende zorg en oog voor detail.
Want in het moeilijke Loire klimaat is het niet eenvoudig om de cabernet franc druif optimaal rijp te oogsten. En niet rijp betekent al snel wijnen met een vegetaal karakter.
De stokken zijn gemiddeld 50 jaar oud, rijping deels op cuve en ouder eiken fust.
K veel kleurconcentraat
G bessen, rabarber, kersen en wat kruidigheid
S fijn en krachtig met levendige, elegante zuren, naast bosfruit ook noga, tabak en zoethout
A klasse, veel lengte, veel schakeringen
T gebalanceerde wijn, heeft veel tijd nodig om zich te ontwikkelen, de wijn heeft 15-20 jaar potentieel

***(*) Saumur-Champigny ‘Le Grand Clos’ 2003 / Château de Villeneuve / Importeur : De Vier Heemskinderen / € 17,95

Le Grand Clos is een selectie van cabernet franc druiven uit het midden en klimmende deel van de wijngaard, alleen gemaakt in zeer goede jaargangen, 16 maanden rijping op eiken fust (demi-muids) van 1 jaar oud, deels ouder fust.
K gemiddeld geconcentreerd kersenrood
G rijp fruit, wat jammy door het warme jaar
S zwoel ontwikkeld fruit met een dropje en duidelijke alcohol
A ietwat stoffig, gestoofd fruit, bittertonen
T vol, breed en rijp, heeft zich wat te snel ontwikkeld

****- Saumur-Champigny ‘Vieilles-Vignes’ 1995 MAGNUM / Château de Villeneuve / Importeur: De Vier Heemskinderen (zeer beperkt voorradig, prijs op aanvraag)

K gemiddeld geconcentreerd kersenrood met wat evolutie
G zeer mooi, de complexe aroma’s presenteren zich optimaal, met kreupelhout in een herfstbos en iets rokerigs
S prachtig ontwikkeld, elegant, veel schakeringen
A brede finale
T nu mooi op dronk, is nog vrij jeugdig en kan nog zeker 5 tot 10 jaar mee

Flight 6 - Hongarije

***(*) Szekszárdi Cabernet Franc 2006 / Peter Vida, Szekszárd / Importeur: Miranda Beems / € 7,14

Al in de 19e eeuw werd dé rode wijn van Szekszárd (‘Kadarka’) naar alle delen van Europa geëxporteerd. Frankrijk kocht grote hoeveelheden Hongaarse rode wijn tijdens de Phylloxera ramp. Door toedoen van deze druifluis werd bijna de gehele wijnbouw in Europa vernietigd. Volgens de Fransen konden alleen de wijnen van Szekszárd enigszins concurreren met de kwaliteit van hun eigen wijnen. Szekszárd heeft milde lange winters en (soms extreem) en droge zomers met veel zonneschijn.
Péter Vida is een wijnfanaat en filosoof; “my wines will be valuable only if my soul can be felt in them”, en maakt gebruik van de ‘verborgen valleien’ in het heuvelachtige Szekszárd gebied met unieke microklimaten. Hier produceert hij zijn grootse rode wijnen. 30 meter dikke löss gronden zorgen voor stevige karaktervolle wijnen. Klein en voorzichtig begonnen, voltooide hij in 2003 zijn eigen wijnkelder. Hij bezit nu 10 ha aan wijngaarden, waarvan 1 ha op de Bakta heuvel zijn grote trots is. Ook koopt hij elk jaar nog zo’n 12 ton druiven op van andere boeren. Na een week op roestvrijstaal te hebben gegist, worden de beste wijnen daarna op zorgvuldig geselecteerde barriques bewaard. Ook Péter Vida heeft al op vele internationale concoursen verschillende prijzen gewonnen. De druiven voor deze wijn werden geplukt op 15 oktober 2006. De wijn rijpte 13 maanden lang op vaten van 1.100 liter, gemaakt van Hongaars eiken.

K gemiddeld geconcentreerd kersenrood met paars
G iets weeïg, frisse, net even wat vluchtige zuren, aalbessen, rabarber en bramen
S stevig, veel materie, hoge zuurgraad, frambozen, zachte tannines
A vrij elegant, maar met structuur, vrij lang
T krachtige en elegante eetwijn

*** Cabernet Franc Sterntal 2004 / Domaine Mondivin, Villány / Importeur: Vinites / € 13,95

Villány is de wijnstreek in het uiterste zuiden van Hongarije, vlak bij de Kroatische grens. In dit gebied, dat direct onder de 46e breedtegraad ligt –op dezelfde hoogte als de Rhône- bestaat al wijnbouw sinds de antieke oudheid.
Dat is niet zo vreemd, want Villány heeft door zijn zuidelijke ligging de meeste zonne-uren van heel Hongarije, en daarmee ook de hoogste gemiddelde jaartemperatuur. Bovendien wordt de streek tegen noordenwinden bescherm door de Villány Mountains. De regenval is voldoende, eigenlijk perfect voor de wijnbouw, met een totaal van 700 mm per jaar.
In totaal staan er 2000 hectare druivenstokken aangeplant, in verschillende dalen, die elk een eigen type wijn voortbrengen. De beste wijngaarden vinden we in het Jammertal (dal van verdriet), Ördögárok (duivelsvallei), Csillavölgy (sterrendal), Remete (heremiet), Kopár (kaal, dor), Konkoly, Várerdő (kasteelbos) en Zuhánya. Omdat de rode wijnen van deze streek de beste zijn, vinden we hier vooral blauwe druiven, met de nadruk op kékoportó, kékfrankos, zweigelt, cabernet-sauvignon, cabernet-franc en merlot. De keuze voor cabernet-franc is op het eerste gezicht verrassend, maar juist deze druif doet het in de warme wijngaarden van deze streek zeer goed, en is beter dan de cabernet-sauvignon in staat het karakter van het terroir in de wijn over te brengen.
Na de val van het communisme was Villany, door zijn enorme mogelijk een van de eerste streken in het nieuwe Hongarije waar de boeren zelf weer hun rode wijnen gingen bottelen, en dat niet meer overlieten aan de staat, die in de communistische tijd alles bepaalde. Daardoor kreeg de streek een flinke voorsprong op de andere wijnstreken van het land, en dat verklaart ook dat het de streek is die de duurste rode wijnen van dit bijzondere wijnland produceert.
Het Domaine Mondivin is een van de wijnbedrijven van Villány die de cabernet-franc-druif vanaf het begin op de eerste plaats heeft gezet, omdat de eigenaren de bijzondere potentie van deze druif voor de wijnen van Villány direct onderkenden. De geschiedenis van het wijngoed begon met de begaafde wijnmaker Ede Tiffán, die in 1991 voor zichzelf begon met een kleine wijngaard. Die werd al snel te klein voor zijn ambities, zodat hij op zoek moest naar meer druiven, om zijn bedrijf uit te breiden.
Maar uitbreiden kost geld, en toen kwamen de Nederlandse wijnondernemers Erik Sauter en Jan van Lissum in beeld. Ze waren onder de indruk van de wijnen van Tiffán en waren bereid hem te helpen met geld en adviezen. Samen met Tiffán werden ze partners in het nieuwe bedrijf Domaine Mondivin. Voor het bedrijf werd een prachtige wijngaard verworven in het Sterntal, 5 ha met in 1964 geplante cabernet franc stokken. De eerste jaargang van de wijn was 1993. De wijn van Mondivin kreeg al snel enige faam in Nederland, België, Duitsland en natuurlijk in Hongarije zelf.
De wijnen van het Domaine Mondivin worden gemaakt op een klassieke manier, zoals ook op een Bordeaux-château. Alleen wordt bij de opvoeding gekozen voor iets grotere vaten –demi-muids van 500 liter- om het hout niet te laten overheersen en de cabernet-franc optimaal tot zijn recht te laten komen. De cabernet-franc geeft de wijnen een mooie frisheid en subtiele tannines. Dat geeft ze voldoende karakter om ze enkele jaren ontwikkeling te gunnen, omdat ze dan pas hun complexiteit ten volle kunnen tonen. De kwaliteit van de wijnen van Domaine Mondivin en andere producenten van de streek bracht de vermaarde wijnschrijver Michael Broadbent tot de volgende uitspraak: “In Villany they make the best cabernet-francs of the world”. Een beter compliment voor de wijnen is nauwelijks denkbaar.
Met de jaargang 2004 kwam er meer koelte in de zomer dan in het zeer hete 2003. Dat was gunstig voor de cabernet-franc, die onder koelere omstandigheden een betere expressie van het terroir geeft en ook zijn fruit mooier kan vasthouden dan onder zeer hete omstandigheden. De 2004 is eveneens mooi krachtig, maar de frisheid van de cabernet franc speelt hier een grote rol, met een heerlijke levendigheid. De wijn bevat 100% cabernet franc.
K gemiddeld geconcentreerd met vrij veel evolutie (oranje rand)
G flinke geur, boers, zwoel, wat jammy, toffee, animaal
S zeer sappige inzet met drop, pinda’s, boers fruit, tendeert wat naar vluchtig
A rijp, een tikje vluchtig, vrij veel lengte
T wat vlak, mist een hechte balans

**** Cabernet Franc Selection 2006 / Weninger & Gere, Villány / Importeur: DR Trading / € 23,75

Uit de wijngaard Csillagvölgy, met een lössbodem die rijk is aan kalk met een dikke bovenlaag van humus. De wijnstokken zijn 45 jaar oud en de plantdichtheid bedraagt 3.300 stokken/ha. Rendement 23 hl/ha. Vergist gedurende 10 dagen op tank, met 1 week inweking. Malo op hout. Opgevoed op 80% nieuwe en 20% 2e jaars barriques (80% Hongaars en 20% Frans eiken) gedurende 16 maanden. 14,5% alc.

K zeer mooi geconcentreerd, diep robijnrood
G iets animal, prachtig rijk en complex fruit, specerijen
S intens frambozenfruit met fraaie balans, rozen, sechuan peper
A zeer lang en krachtig, met elegantie en levendigheid
T door de krachtige fluwelen tannines kan deze uitstekende wijn nog vele jaren verder rijpen

Flight 7 - Zuid-Afrika

*** Cabernet Franc 2006 / Raats, Stellenbosch/ Importeur: Vinites / € 22,95

Het kleine wijnbedrijf Raats Family behoort tot de nieuwkomers. Raats heeft zich helemaal geconcentreerd op twee druiven, cabernet franc voor rood (15%) en chenin blanc voor wit (85%). Heel uitdagend, zeker in het geval van de cabernet-franc, die we in Zuid-Afrika nauwelijks zien in de rode wijnen. Wijnmaker Bruwer Raats ziet zowel in de cabernet-franc als in de chenin blanc als ondergewaardeerde druiven, waar veel eer mee te behalen is. Elk wijngaardblok wordt tot in de perfectie verzorgd, om overal de meest perfecte kwaliteit te krijgen.
De cabernet-franc blijkt het in het klimaat van Stellenbosch perfect te doen door de ideale combinatie van veel zon en frisheid van de op 18 km afstand gelegen zee. De stokken voor deze wijn van 100% cabernet franc zijn inmiddels zo’n twintig jaar oud, en ze staan aangeplant op 200 meter hoge noordoostelijke hellingen van verpulverd graniet, zodat ze vooral genieten van de milde ochtendzon. Alleen in zeer droge jaren vindt irrigatie plaats, omdat wordt gestreefd naar druiven met veel concentratie en diepgang. De opbrengsten liggen niet hoger dan 35 hectoliter per hectare. Na de oogst krijgt de wijn extra kleur en diepte door een inweking van vijf dagen op de schillen, voordat de eigenlijke gisting begint bij 28-30°C. De wijn rijpt gedurende 16 maanden op Frans eiken van de tonneliers Vicard en Mercury, waarvan 30% nieuw, gedurende zestien maanden, waarin een perfecte harmonie wordt bereikt tussen hout en fruit. Van 100% cabernet franc.
K vrij diep
G krachtig fruit met wat verbrand rubber, jodium en alcohol
S vol en rijp met een goede zuurgraad, krachtig, kruidig en vlezig
A stevig en vrij lang, met o.a. chocolade, kruidnagel en blauwe pruimen
T een krachtpatser, doet wat aan pinotage denken, mist typiciteit

***+ Hermanuspietersfontein Swartskaap 2007 / Importeur: Great Grapes / € 11.50

Het wijnbedrijf Hermanuspietersfontein is gevestigd in het dorp Hermanus in de Sondagskloof. Wijnmaker is Bartho Eksteen. Er worden uitsluitend eigen druiven verwerkt. Swartskaap (zwart schaap) duidt op een buitenbeentje, op een wijn met eigen identiteit van 100% cabernet franc druiven. De wijngaard ligt op 200-400 m hoogte en heeft een onderbodem van klei en een bovenlaag van kleischalie, grind en graniet. Opgevoed gedurende 16 maanden in nieuwe en 1 jaar oude Franse barriques met medium toast. Alc. 14,5 %.
K gemiddelde concentratie
G afwijkende geur met pinda’s, specerijen, basilicum, viooltjes en lavas
S fris zwart bosfruit met een gebrande toon, gado-gado, maggi en karamel
A flinke zuren blijven nahangen, met een zoetje ernaast
T mist typiciteit en heeft ook iets van pinotage

Flight 8 - Italië

***(*) Godimondo Cabernet Franc La Montecchia 2005, I.G.T. Veneto / Colli Euganei, Veneto, Italië / Importeur: Hosman Vins / € 8,95

Van 100% cabernet franc. Vergisting op de schillen gedurende 10 dagen. Rijping op tanks van roestvrijstaal en van gecoat cement. Alc. 12,5 %.
K gemiddelde concentratie met verkleuring
G zeer floraal, specerijen, elegant, rozen, witte peper
S sappige zure kersen, kruidig, stevig en elegant, met zachte tannines
A puur fruit, goede lengte
T zuivere wijn met spel en een zekere verfijning

***+ Poggio al Tesero, ‘W’ dedicato a Walter 2005, IGT Toscana / Bolgheri, Italië / Importeur: Résidence Wijnen / € 49,50

Van 100% cabernet franc. 3 hectare grote, westzuidwest georiënteerde wijngaard van Via Bolgherese, op 56 meter boven de zeespiegel. Plantdichtheid: 9.000 stokken per hectare, geleid in cordon. De diepe bodem bestaat uit een bovenlaag van grof, kiezelrijk rood zand op een onderlaag van klei. Gemiddelde leeftijd van de wijnstokken: 11 jaar. Zeer lage opbrengst per hectare: 0,5 kilo druiven per wijnrank, 30 hl/ha. NB: de naam van de wijn, ‘Opgedragen aan Walter’ is een eerbetoon aan Walter, de in 2003 overleden oudste broer van Marilisa en Franco Allegrini. Vinificatie (wijnbereiding): Na de handpluk worden de druiven dubbel gecontroleerd, in de wijngaard en op een sorteertafel in de kelders. De trossen worden ontsteeld en de druiven pneumatisch zacht geperst. De gisting duurt 10 dagen bij 28-30°C. De malolactische gisting vindt plaats in barriques op 22°C. De jonge wijn wordt daarna 18 maanden opgevoed in barriques van Frans Allier eikenhout. Na het bottelen rust de wijn nog 12 maanden op fles.
K vitale kleur met gemiddelde concentratie
G zeer boeiende, aparte geur van rijp bessenfruit en specerijen met krachtige vanille
S weelderig, licht zoetig fruit, kaneel, nootmuskaat en kruidnagel
A krachtige, zalvende, fluweelzachte tannines vullen lange tijd de mond
T rijke stijl, machtig glas met veel kracht en enige complexiteit

****(*) Le Macchiole ‘Paleo’ 2004, IGT Toscana / Toscane, Italië / Importeur : Goessens / € 45,00

Van 100% Cabernet Franc uit de wijngaarden Casa Vecchia (1983), Puntone (1993), Casa Nuova (1998), Vignone (1999) en Madonnina (2002). De eerste oogst was die van 1989. De onderbodem bestaat uit klei met rivierafzettingen en kalkstenen. Het rendement wordt beperkt tot maximaal 800 gr druiven per wijnstok. Vergisting op de schillen gedurende 20 dagen. Opvoeding gedurende 14-16 maanden op nieuwe vaten (90% barriques, 10% vaten van 112 liter).

K vrij diepe concentratie
G complex en krachtig fruit, maggi, vanille, peper
S geweldig mooi, complex, superbalans, eminente zuren en tannines
A uitermate lang
T subtiel, elegant, mooi fris, niet te veel alcohol

Flight 9 – Chili en Verenigde Staten

***(*) Odfjell Cabernet Franc ‘Orzada’ 2004 / Odfjell, Maipo Valley, Chili / Importeur: Hosman Vins / € 9,95

Van 86% Cabernet Franc (10 jaar oude stokken uit de Maule Valley) en 14% Merlot (8 jaar oude stokken uit de Cachapoal Valley). De cabernet franc stokken in de Maule Valley staan op in een wijngaard met een goed doorlaatbare diepe kleibodem, op 171 m hoogte gelegen. Hier heerst een mild klimaat, het droge seizoen duurt 6 maanden. Van april tot september valt 730 mm regen. In het groeiseizoen wordt streng gesnoeid en na de vruchtzetting wordt overtollig blad verwijderd. Gedurende de véraison en voor de oogst (half april voor cabernet franc, half maart voor merlot) worden de beste druiventrossen geselecteerd, de rest wordt weggeknipt (groene oogst). Handmatige pluk, volledige ontsteling zonder te kneuzen. 4-5 dagen koude inweking van de hele druiven, vervolgens vergisting op de schillen en na de gisting nog 2-12 dagen inweking bij 25°C. Opvoeding gedurende 14 maanden op Frans en Amerikaans eiken, waarvan de helft nieuwe vaten en de helft 1 jaar oude. Geen klaring, geen filtering.

K lichte concentratie van donkerrood
G zwoel, jammy, yoghurt met kersen, basilicum, eucalyptus, drop en mint
S boeiend rijp fruit, mooie zuren, zeer kruidig, groene groente, zeer aangenaam geheel
A uitstekende lengte met flinke vlezige tannines en blonde tabak
T vrij complex, goede typering, maar mist wat fruitvulling

***(*) Pride Mountain Vineyards Cabernet Franc 1998 / Sonoma County, Californië / Importeur: Dielen / € 48,80

Blend van 75% cabernet franc en 25% merlot. Vergist op tank en gerijpt op Frans eiken. Alc. 14,1 %
K lichte tot gemiddelde concentratie met wat verbruining, iets troebel
G ontwikkelde, geparfumeerde geur van bessen, thee, kerrie, animaal en maggi
S gestoofd bessenfruit, chocolade, mist complexiteit en diepgang
A vrij stroef
T mist typiciteit

****- Titus Cabernet Franc 1998 / Napa Valley, Californië / Importeur: Ad Bibendum € 24,33

De 16 hectare grote wijngaard van dit familiebedrijf ligt even ten noorden van St. Helena, aan de weg naar Silverado. De goed doorlaatbare bodem bestaat uit zand met rivierafzettingen, zeer geschikt voor de productie van complexe wijnen met goed gedefinieerde fruitaroma´s, zachte zuren en tannines met een natuurlijk evenwicht. Blend van 75% cabernet franc met 13% merlot, 7% cabernet sauvignon en 5% malbec. Alc. 14%.
K gemiddelde concentratie, maar weinig of geen evolutie
G vrij gesloten, zwarte bessen en kersen, rozen, drop, dierlijke aroma’s, leer, medicinaal
S lenig, stevig, breed, aangename tannines, specerijen, laurierdrop, witte peper
A veel structuur van evenwichtig rijp fruit
T ferme wijn met prima balans, mist net wat complexe tonen

Aperitief en lunch

In de tuin – het was stralend mooi nazomerweer – schonk Carina als aperitief een heerlijk glas:

Habit Pourpre ‘Cuvée de la Chevalerie’ Demi-Sec Vin Mousseux de Qualité Rouge, Méthode Traditionnelle / Cave de Saumur
Aangeboden door de importeur: J. Bart Wijnimport / € 8,15

Flesrijping van ruim 9 maanden. Van 100% cabernet franc. Robijnrood, goede mousse. Aroma’s van cassis, frambozen, gedroogde pruimen en specerijen met een animaal accent. De smaak is tamelijk verrassend door de combinatie van de mousse, het zoet en het volle fruit van een rode wijn.

 

 

 

 

 

 

 

De keukenbrigade presenteerde vervolgens een drietal gerechten, waarbij werd uitgegaan van drie cabernet franc wijnen:

Bietenravioli met geitenkaas, gepekelde rode biet en parmezaanschuim
St. Nicolas de Bourgeuil 'Les Rouillères’ 2008
Domaine Frédéric Mabileau
Aangeboden door de importeur: Margaret Wines te Utrecht € 8,10.

Gerecht:
Fris voorgerecht met wat romigs. Mooi geheel met wat basilicum.

Wijn:
Biologische wijnbouw met certificaat Ecocert. Goede tot gemiddelde concentratie robijnrood met paars. Geur van zwart fruit, wat boers en animaal. Vlezige smaak met flinke zuurgraad en redelijk zachte tannines. Prima lengte. Eetwijn, niet al te complex.

Wijn & spijs: Een goed uitgevoerde combinatie met als uitgangspunt de zuren van geitenkaas en biet.

 

 

 

 

 

Gepocheerde, licht gegrilde kwartel met groene jus, meiknol en stoof van ossenstaart

Chinon ‘Cuvée à l’Ancienne’ 2005
Jacky et Fabrice Gasnier
Aangeboden door de importeur: J. Bart Wijnimport € 8,20.

Gerecht:
Pittige tonen van de kwartel, fijne bitters van de meiknol en rijpe tonen van de gestoofde ossenstaart, kortom een uiterst smakelijk geheel.

 

Wijn:
Blend van 90% cabernet franc en 10% cabernet sauvignon. Van gemiddeld 50 jaar oude stokken op een klei-kalkbodem. Gedurende 15 dagen op de schillen vergist en 12 maanden opgevoed op barriques (2-8 jaar oud). Niet gefilterd. Goede tot gemiddelde kleurconcentratie. In de geur rijpe kersen, kreupelhout, vanille en specerijen. Stevige, ronde smaak met zachte tannines en decent hout, vol met fijn fruit. Elegante finale.

Wijn & spijs: Zowel de kwartel als het stoofvlees sluiten prima aan bij de stevige structuur van de wijn, die wat meer moeite heeft met de bitters van de meiknol en de groene saus een verbindende rol laat spelen. Hier is duidelijk op de wijn gekookt!

 

In de oven gegaarde ananas met roomparfait, gelei van passievrucht en zeezout

Cabernet Franc Icewine 2005
Pelee Island Winery, Ontario, Canada
Aangeboden door de importeur: Canada Food € 23,95

Gerecht:
Heerlijk van smaak en een feest voor het oog door de verschillende aspecten. Perfect bereide ananas, fraaie mousse met passievruchten.

 

Wijn:
De druiven voor de ijswijn blijven aan de stok totdat het minstens 8 graden gevroren heeft. Deze druiven (100% cabernet franc) werden van eind december tot begin januari geoogst met een suikergehalte van 39 brix. Ze worden meteen verwerkt voordat ze de kans krijgen om te ontdooien. Zo laten alleen de rijpste druiven hun honingachtige sap vrij. De wijn heeft een alcoholgehalte van 10,5 %, 155 gram restsuiker en 8,5 gram zuren per liter. Elegante robijnrode wijn met oranje zweem. Intense, kruidige cassis en aardbeien aroma's. De smaak heeft stevige zuren, die een rins aspect hebben. Ook wat tannine is aanwezig. Naast rood fruit ook medicinaal en sinaasappelschil. Lange, heerlijke finale. Zeer verteerbaar.
Wijn & spijs: De wijn pakt de extreme zuren van de passievrucht prima op, wat altijd een tour de force is voor een wijn. De combinatie met de ananas, die ook veel natuurlijke zuren heeft, verloopt eveneens vlekkeloos.

Tot slot

Dank aan Riedel voor het ter beschikking stellen van de proefglazen. Dank aan gastvrouw-sommelier Carina van Dam – van Schaik en haar brigade. En last but not least aan Edger Groeneveld voor de zeer goed voorbereide en uitgevoerde proeverij.